Dubbelkanaals rookafvoerkanaal (mijnbouwwandelroute 14)

Zoals al bij de informatiebalie bij de schoorsteen werd uitgelegd, worden vanaf 1854 de milieubelastende uitlaatgassen die bij het smelten van de ertsen ontstonden, via een gemetseld kanaal naar de schoorsteen op de Bastenberg geleid. Het kanaal is grotendeels enkelbaans, alleen over een afstand van ongeveer 20 meter is het dubbelbaans. Maar waarom?

Bij het smelten worden de vermalen ertsen in met steenkool gestookte ovens zo heet geroosterd dat het metaal zich losmaakte van de gebonden zwavel. De daarbij vrijkomende uitlaatgassen bestonden voornamelijk uit kooldioxide (CO₂), zwaveldioxide (SO₂), metaaloxiden en waterdamp. Het zwaveldioxide reageerde met de luchtvochtigheid tot zwavelzuur, dat zich op de grond afzette en in de omgeving van de smelterij ernstige schade aan de vegetatie veroorzaakte.

Het tweesporige gedeelte van het kanaal, niet ver van de loodsmelterij, had vermoedelijk twee functies: ten eerste moest de stabiliteit van het kanaal worden gewaarborgd, aangezien er een zwaar belaste weg overheen liep. Ten tweede moest de luchtvochtigheid samen met het zwavelzuur condenseren op de vier hoge, koude muurwanden. Zo kon milieuschade langs het verdere verloop van het kanaal en in de lucht – bijvoorbeeld door ‘zure regen’ – grotendeels worden voorkomen. Het condenswater werd opgevangen in een goot op de bodem van het kanaal.

Of het ‘zure’ water na terugkeer naar de loodsmelterij altijd voldoende kon worden geneutraliseerd, is niet bekend. De overige afgasbestanddelen – roet en metaaldeeltjes – slonken neer vlak voor de schoorsteen, wanneer de trek in het kanaal afnam.