Canstein

Canstein ontleent zijn naam aan de „Dicke Stein”, de „Kantstein”, wat zoveel betekent als „steen aan de rand”, „steen op de hoek”. Waarschijnlijk is het woord echter van Keltische oorsprong.

Canstein werd voor het eerst in 1342 in een oorkonde vermeld. Aartsbisschop Walram van Keulen gaf in dat jaar de gebroeders von Papenheim, Rave de Oudere, Rave de Jongere en Herbold, de opdracht om op de Canstein een versterkte burcht te bouwen. Deze moest dienen als grensvesting tegen de graaf van Waldeck en het bisdom Paderborn. De graaf van Waldeck bouwde vervolgens uit pure koppigheid meteen een burcht tegenover Canstein, die hij „Grimmenstein“ noemde. Door een schikking met de aartsbisschop van Keulen liet hij deze echter in 1346 weer afbreken.

De Raven van Papenheim, die hun kasteel bij het verdwenen dorp Papenheim in de buurt van Warburg hadden, noemden zich voortaan Raven van Canstein. In de tijd van de roverridders maakten ze zich op onaangename wijze opgemerkt. Ze behoorden tot de beruchte Benglerbond en beroofden en plunderden met name ook de Waldeckse grensdorpen, zoals in Adorf en Mengeringhausen. De overval op Mengeringhausen wordt nog steeds herdacht met het zogenaamde „Freischießen”, dat daar om de zeven jaar wordt gevierd.

Door huwelijken worden de baronnen van Spiegel zum Desenberg bij Warburg rond de 16e eeuw mede-eigenaars van Canstein en in 1792, onder Franz Wilhelm von Spiegel – die tevens kamerpresident van het geestelijke keurvorstendom Keulen was – de enige eigenaars. Tot het leengoed Canstein behoorden de dorpen Canstein, Udorf, Leitmar en Borntosten. De boeren van deze dorpen woonden op „Meierhöfen“, die zij in pacht kregen van de betreffende leenhouder van het leengoed. Daarvoor moesten zij tienden afdragen.

Deze vrije boeren moesten voor de heren hand- en trekdiensten verrichten en de tienden van de oogst afleveren. Op het kasteel van Canstein was de zetel van een rechtbank, het zogenaamde patrimoniale gerecht, dat kleine overtredingen zoals diefstal, bosmisdrijven, stroperij en ook schoolverzuim van de kinderen berechtte. De kinderen die de school hadden verzuimd, moesten daarvoor landwerk verrichten op de landgoederen.
Franz Wilhelm von Spiegel hechtte veel waarde aan het verbeteren van de religieuze en intellectuele vorming van het volk. In 1802 richtte hij op eigen kosten en met medewerking van de dorpsbewoners een oude boerderij in als school. Hij noemde deze de „Industrieschule“. Er werd les gegeven in lezen, rekenen, schrijven, godsdienst en handwerk. De meisjes leerden naaien en breien. Voor de jongens was er een houtbewerkingsklas ingericht. De belangrijkste leraar uit die tijd was Peter Lübke uit Balve, die van 1819 tot 1824 in Canstein niet alleen voor de schoolkinderen, maar ook voor de volwassenen een zegen was.

In 1834 liet de aartsbisschop van Keulen, August Ferdinand von Spiegel, op eigen kosten in Canstein een kapel bouwen, die op 10 augustus 1837 werd ingewijd en de heilige Laurentius als patroonheilige heeft. Maar pas in de jaren twintig van deze eeuw werden Canstein en Udorf, die tot dan toe kerkelijk bij de parochiekerk van Heddinghausen hoorden, een zelfstandige parochievicarie.

In 1838 verwierf rijksgraaf Franz von Spee het kasteel van Canstein en het bijbehorende landgoed. Van hem kwam het in 1846 in handen van hertog Franz Ferdinand von Ctoy in Dülmen. Op 1 oktober 1853 kocht een voorvader van de huidige eigenaar, baron Levin Ludwig von Elverfeldt, het gehele bezit.

De geschiedenis van het dorp Canstein is nauw verweven met die van het kasteel.